Je zit in de auto, het nummer begint met die basloop, en voor je het weet ben je drie minuten verder zonder dat je er bewust bij hebt nagedacht. ‘Radar Love’ van Golden Earring heeft dat effect op bijna iedereen. Maar hoe een Nederlandse band uit Den Haag een nummer schreef dat decennialang op Amerikaanse snelwegradio bleef draaien, is een verhaal dat weinig mensen kennen.
De nacht waarop de tekst werd geboren
Over het ontstaan van ‘Radar Love’ hangt een beetje de sfeer van een rockmythe. Barry Hay heeft in interviews de indruk gewekt dat de tekst vrij intuïtief kwam, bijna in één ruk, geïnspireerd door het gevoel van een lange autorit en telepathische verbondenheid met een geliefde. Of het écht zo mystiek ging, weet niemand precies. Maar het beeld klopt wel bij de energie van het nummer: het voelt niet als een geconstrueerd rocknummer, het voelt als iets dat er gewoon al was en alleen nog opgeschreven moest worden.
De muziek was een gezamenlijk project van de hele band. George Kooymans schreef het grootste deel van de muzikale structuur, en het is die combinatie van Hay’s zweefachtige tekst en Kooymans’ harde, repetitieve riff die het nummer zo onweerstaanbaar maakt. Twee dingen tegelijk: iets dromerigs en iets keizerlijks.
1973: twee levens voor één nummer
‘Radar Love’ verscheen in 1973 op het album ‘Moontan’ en tegelijk als single, een jaar dat deel uitmaakte van de jaren 70 muziek die de basis legde voor alles wat daarna kwam. Dat klinkt logisch, maar het zorgde voor een vreemde situatie. Als single was het nummer ingekort, want de volle albumversie duurt ruim acht minuten. Twee versies, twee publieken, twee contexten. De albumversie was bestemd voor mensen die thuis luisterden en echt de tijd namen. De singleversie was voor de radio, voor het grote publiek, voor de snelle spins.
In die twee gedaantes leidde ‘Radar Love’ eigenlijk meteen al een dubbelleven. En dat bleek later precies de sleutel tot zijn lange carrière.
De muzikale anatomie: waarom het werkt
Als je ‘Radar Love’ een keer goed analyseert, snap je meteen waarom radiomakers er dol op waren. Het nummer opent met Cesar Zuiderwijk’s drumsolo, een roffel die klinkt als een naderende vrachtwagen op een lege snelweg. Dan pas komt de gitaar. Dat is eigenlijk een ongewone keuze voor een rocknummer; normaal begin je met de riff. Maar die opbouw creëert een verwachting, een soort spanning, die precies de goede kant op explodeert als de band volledig inzet.
Zuiderwijk’s drumwerk in dit nummer is legendarisch, niet omdat het technisch het meest ingewikkelde is wat hij ooit deed, maar omdat het zo functioneel is. Het drijft het nummer voort als een motor. Je kunt er niet stil bij zitten. En dan die riff van Kooymans: eenvoudig, bijna primitief, maar volstrekt onvergetelijk. Drie noten die je de rest van de dag in je hoofd hebt.
Voor radioformaten was het bovendien ideaal: een duidelijke structuur, een herkenbare opening, een climax op het juiste moment. Zelfs in de ingekorte versie deed het alles wat een goed radiomoment nodig heeft.
In Nederland: een held die even moest wachten
Grappig genoeg was Nederland niet meteen onder de indruk. Of liever gezegd: men vond het wél goed, maar het werd niet direct de nationale trots die het later zou worden. Golden Earring was hier al een bekende band met een lange geschiedenis. Ze draaiden al mee sinds de jaren zestig. ‘Radar Love’ was voor veel Nederlandse luisteraars gewoon een nieuw goed nummer van een band die ze al kenden.
Het was pas toen duidelijk werd hoe groot het in Amerika werd, dat Nederland ook met andere ogen naar het nummer begon te kijken. Dat is een typisch Nederlands patroon: iets waarderen als het eerst ergens anders is goedgekeurd.
De Amerikaanse sluiproute via FM-radio
De echte doorbraak van Golden Earring met ‘Radar Love’ als internationaal succes verliep via de Amerikaanse FM-rockstations. In de vroege jaren zeventig was FM-radio in de VS bezig met een revolutie. Waar AM-radio korte, gepolijste popsongs draaide, durfden FM-stations lange nummers te spelen voor een publiek dat zichzelf als serieuzere muziekliefhebbers zag.
‘Radar Love’ paste daar perfect bij. Lang, dynamisch, met een echte opbouw. Dj’s die graag iets nieuws en onverwachts wilden draaien, grepen het nummer aan. En omdat FM-radio in de VS destijds een enorm bereik had bij precies de groep mensen die in hun auto reden, op lange interstate-trips of ’s avonds laat door de stad, paste het nummer ook letterlijk bij de context waarin het gehoord werd.
Het snelwegeffect was geen marketingstrategie van de band. Het was een gelukkig toeval dat het nummer en zijn luisteromgeving elkaar vonden. Amerikaanse dj’s en later ook filmmakers begrepen dat ‘Radar Love’ klinkt als rijden. Snel rijden, ’s nachts, met het raam open.
De band en de cultuurschok
Golden Earring tourde in de jaren zeventig uitvoerig door de VS, en de band heeft later verklaard dat ze zelf ook verbaasd waren over de ontvangst. Niet op een bescheiden manier, maar echt oprecht verbaasd. Ze kwamen uit Den Haag. Ze hadden geoefend in garages en kleine zalen. En nu stonden ze voor Amerikaans publiek dat elk woord meezong.
Voor Nederlandse fans die dat van de zijlijn volgden, via krantenartikelen en muziekbladen, was het een bijzonder gevoel. Je eigen band, op Amerikaanse rockradio. Dat was iets wat bands als The Beatles en Rolling Stones deden, geen Haagse jongens.
De cover-golf als bewijs van duurzaamheid
Een van de beste manieren om te meten hoe diep een nummer in de muziekcultuur is doorgedrongen, is door te tellen hoe vaak het gecoverd is. ‘Radar Love’ scoort daar indrukwekkend. White Lion maakte er in de jaren tachtig een hardrockversie van die opnieuw in de hitlijsten belandde, en daarmee introduceerde het nummer zich voor een hele nieuwe generatie. Daarna volgden tientallen anderen, van tributebands tot serieuze rockacts.
Wat al die covers zeggen: het origineel is goed genoeg om te willen doen, maar ook sterk genoeg om te overleven wat anderen ermee doen. Een nummer dat slecht in elkaar zit, overleeft covers niet. ‘Radar Love’ wel.
Na Golden Earring: wie bewaart het nummer?
Golden Earring bestaat niet meer. Rinus Gerritsen en Cesar Zuiderwijk hebben de band officieel opgeheven na de ziekte en het overlijden van George Kooymans’ hersenaandoening en Barry Hay’s gezondheidsproblemen. Het hoofdstuk is gesloten. Maar ‘Radar Love’ staat nog steeds in streaminglijsten, wordt nog steeds gedraaid op klassieke rockstations, en wordt nog steeds geplaatst in films en series als ze een rijscène van de goede soort nodig hebben.
De rechten liggen bij een combinatie van publishers en nabestaanden, wat de gebruikelijke situatie is voor nummers uit die periode. Maar eigenlijk is de bewaarder van het nummer iedereen die het herkent als de koplampen van een auto in de nacht over een snelweg schieten. Dat zijn er inmiddels een heleboel.
‘Radar Love’ staat nog altijd op playlists, in films en in reclamespots, zonder dat het zijn kracht verliest. Dat begon op een nacht waarop Barry Hay een tekst opschreef over een bestuurder en een vrouw die hij voelde zonder dat ze er was. De rest is gewoon goed vakmanschap, een goede plaat, en een nummer dat zijn werk bleef doen.
