Een vintage radio en cassettespeler uit de jaren tachtig, symbool voor het luisteren naar de hitparade Een vintage radio en cassettespeler uit de jaren tachtig, symbool voor het luisteren naar de hitparade

Wat stond er in de hitlijsten in november 1987 en 1993: de nummers die die maand binnenkwamen

November 1987: China in Your Hand van T’Pau staat op nummer één in Engeland en ook in Nederland draait de radio overuren. November 1993: ergens tussen de eurodance en de eerste grunge-invloeden klinkt er een heel ander soort hitlijst. Wie die twee maanden naast elkaar legt, ziet niet alleen een verschil in geluid, maar ook in hoe mensen muziek consumeerden. De radio was heilig, de Veronica Top 40 was wet, en een nummer dat in november binnenkwam had de hele winter de tijd om te beklijven.

Waarom juist 1987 en 1993 zo’n scherp beeld geven

November 1987 viel in het hart van het late synthpop- en new wave-tijdperk. De hitparade was een gepolijste mengelmoes van Europese popmuziek, een vroeg hip-hopgeluid en stevige Amerikaanse rockproducties. Zes jaar later, in november 1993, zag de wereld er heel anders uit. Eurodance was in volle opmars, grunge sijpelde door van de alternatieve radio naar de mainstream, en r&b begon steeds meer ruimte op te eisen in de Nederlandse Top 40. Als je die twee maanden naast elkaar legt, zie je niet alleen andere nummers, maar ook een andere manier van luisteren.

November 1987, de eerste week: wat binnenkwam op 7 november

In de eerste week van november 1987 verscheen de Nederlandse Top 40 met een handvol opvallende nieuwkomers. Michael Jackson stond op dat moment met Bad stevig in de hogere regionen, het album had de zomer gedomineerd en de singles bleven maar komen. Die week debuteerde ook I Think We’re Alone Now van Tiffany, een refrein dat je herkende voor je goed en wel wist wie het zong. Het nummer klom snel op en zou in de weken daarna uitgroeien tot een van de meest gedraaide platen van die herfst.

Bovenaan stond in die eerste novemberweek de vertolking van een nummer dat op dat moment al weken op één stond: You Win Again van Bee Gees, een comeback die niemand had zien aankomen van drie broers die begin jaren tachtig bijna van de aardbodem waren verdwenen na de disco-backlash. Die terugkeer midden in een november voelde achteraf bijna symbolisch.

De grote namen van november 1987

Naast Jackson en Tiffany schitterde November 1987 van namen die je nu nog zo kunt opnoemen. Whitney Houston draaide volop, net als Rick Astley, die met zijn debuutalbum midden in een bijna onstuitbare opmars zat. Wat de hitlijsten van november in de jaren 80 zo herkenbaar maakt, is die combinatie van zorgvuldig geproduceerde ballads en dansbare uptempo-nummers, strak ingepland op de vrijdagmiddag-radio.

Nederlandse acts deden het die maand verrassend goed. Gordon, toen nog ver voor zijn televisietijd, en acts als Gordon & Friends haalden de lijst. Maar ook artiesten als Frans Bauer of de Dolly Dots waren al een vast onderdeel van de Nederlandstalige popscene die in de Top 40 zijn plekje opeiste naast de internationale namen.

Vergeten bubbels van 87: twee weken en weg

Niet elk nummer dat november 1987 binnenkwam, bleef hangen. Er waren ook de zogenaamde bubbels: platen die één of twee weken stonden en daarna stilletjes verdwenen. Een euforisch dance-nummer hier, een Italiaans popdeuntje daar. Namen als Desireless met Voyage Voyage hadden hun piek al eerder gehad, maar flitsten in november nog even door de lagere regionen voor ze voorgoed verdwenen. Die vluchtigheid is juist wat de hitparade van die tijd zo levendig maakt om op terug te kijken.

November 1993, de eerste week: 6 november en een andere wereld

Zes jaar later, op 6 november 1993, was de Top 40 een ander beest. De binnenkomers van die week klonken harder, sneller en rauwer. De eurodance domineerde de middenmoot van de lijst met namen als 2 Unlimited, die met vrijwel elke release meteen hoog binnenkwamen. Maar er was ook ruimte voor iets nieuws: Mariah Carey stond stevig in de lijst, en r&b-invloeden waren opeens niet meer een exotisch randverschijnsel maar gewoon onderdeel van het mainstream-geluid.

Grunge had zijn stempel gedrukt. Nirvana en Pearl Jam hadden de alternatieve radio al veroverd, en hoewel de Top 40 nooit het meest alternatieve medium was, sijpelden gitaargeluiden die maand duidelijk door in de nieuwe binnenkomers. Een nummer van een Britse band kon opeens rauw klinken en toch hoog binnenkomen.

Wat heerste er in november 1993

De dominante kracht in die novemberlijsten was eurodance, breed en zonder twijfel. Haddaway met What Is Love had de zomer al gepakt maar draaide in november nog steeds. Corona, Culture Beat, en ja, ook 2 Unlimited waren de vaste bewoners van de hogere posities. Tussendoor piekte een enkele r&b-ballade en klonk af en toe een gitaarriff. Het was een lijstje dat je op een vrijdagmiddagrit door de Randstad kon horen en precies wist: dit is 1993.

Week voor week: stijgers, dalers en het hoogtepunt van november 1993

In de tweede en derde week van november 1993 klom een nummer gestaag omhoog dat die maand zijn absolute hoogtepunt zou bereiken. Please Forgive Me van Bryan Adams, een warme, ietwat krakende rockstem boven een simpele gitaarakkoord, was precies het soort nummer dat op een koude novemberavond door de autoradio kon schallen terwijl de ruitenwissers tikten. Het nummer bereikte in die weken zijn Nederlandse piek en bleef wekenlang hangen in de hogere regionen, terwijl eurodance-nummers er omheen vlogen als hagelstenen.

Tegelijkertijd kelderden nummers die in oktober nog hoog hadden gestaan. Dat ritme, opkomen, pieken, verdwijnen, ging in 1993 sneller dan in 1987. De hitparade draaide als een carrousel die steeds sneller ronddraaide.

Het nummer dat november 1993 domineerde

De nummer één van de meeste november-weken in 1993 kwam niet uit een onverwachte hoek. I’d Do Anything for Love (But I Won’t Do That) van Meat Loaf was een kolos van een plaat, bijna twaalf minuten in de volledige versie, met een theatraal drama dat eigenlijk nergens thuishoorde in een Top 40 vol strakke dansplaten. En toch stond het er, week na week op één. Het vertelde iets over de luisteraar van 1993: die wilde af en toe ook iets groters, iets dat je niet even snel vergat.

Nederlandse acts in beide novembermaanden

In november 1987 hadden Nederlandse artiesten een stevige aanwezigheid. De Nederlandstalige pop was populair, en acts als Gordon of bandjes uit het Nederpop-circuit haalden moeiteloos de lijst. In november 1993 was dat beeld veranderd. Nederlandstalige pop had het iets moeilijker in de hoofdlijst, maar Nederlandse producers en dj’s waren juist bezig met het maken van de eurodance-hits die de hele Europese markt veroverden. De act op het podium was misschien Duits of Zweeds, maar de productie was geregeld afkomstig uit een studio in Amsterdam of Rotterdam.

Wat die twee maanden samen vertellen

Leg de hitlijsten van november 1987 en november 1993 naast elkaar en je ziet meer dan alleen andere nummers. Je ziet hoe de muziekindustrie verschoof van het zorgvuldig gepolijste albummodel naar de single als wegwerpartikel. Je ziet hoe de radio steeds sneller ging draaien. En je ziet hoe smaak verandert, bijna zonder dat je het merkt, totdat je zes jaar later terugkijkt en denkt: hoe is dit zo snel gegaan? Precies dat gevoel maakt die oude hitlijsten zo onweerstaanbaar om in te duiken.

November 1987 en november 1993 klinken anders, maar delen hetzelfde principe: wat die maand de hitlijsten domineerde, bleef hangen. Niet alleen omdat de nummers goed waren, maar omdat de donkere avonden en de radio destijds nu eenmaal een sterk duo vormden. Die lijsten zijn voor een groot deel gewoon terug te luisteren, en de meeste refreinen ken je nog steeds.

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *